طرحهاي پژوهشي شاخص
طرحهاي پژوهشي اتمام يافته:
1ـ طرح جامع دفن مواد زائد خطرناك در استان سمنان
كارفرما: سازمان حفاظت محيط زيست
خلاصه طرح:
در اين طرح مطالعات جامع در زمينههاي گوناگون از جمله مطالعات
هيدرولوژي حوزههاي آبريز، مطالعات گسلها، لرزهخيزي و پهنهبندي زمينلرزه،
مطالعات خاكشناسي و هيدرولوژي، مطالعات معادن، ذخاير زيرزميني و نفتي و مطالعات و
بررسيهاي صحرایی جهت تعيين مكانهاي نهايي دفن پسماندهاي خطرناك در استان سمنان
صورت گرفته است.
2ـ مطالعه مديريت اصولي پسماندهاي حاصل از واحدهاي تصفيه دوم
روغن و تقليل اثرات ناشي از دفن آنها
كارفرما: سازمان حفاظت محيط زيست
خلاصه طرح:
رشد جمعيت، بهرهبرداري گسترده از نفت خام و ساير منابع مواد
اوليه، تغييرات عمده در كار بري اراضي، رشد شهر نشيني ، توسعه صنايع و انتشار
آلایندهها و پسماندها از مشخصههای چند دهه اخير میباشند. تغييرات جمعيتي، تغيير
الگوهاي مصرف و ارتقاء سطح رفاه سبب بروز بحران زيست محيطي و افزايش توليد انواع
پسماندها و دور ريزها گرديده است. پايداري محيط زيست به علت اكتشاف، استخراج و بهره
برداري رو به تزايد از منابع آلودگي ناشي از توسعه به خطر افتاده است. از ویژگیهای
جهان توسعه يافته امروز توسعه وسيع حمل و نقل درون شهري و جادهای میباشد. استفاده
گسترده از وسائط حمل و نقل در كنار اثرات اجتماعي و اقتصادي آثار مختلف زيست محيطي
نيز در پي داشته است. كار برد انواع روغنهای روانکاری از ملزومات ماشين آلات
خصوصاً وسائط نقليه میباشد. روغنهای موتور پس از طي عمر مفيد آن تعويض گرديده و
به روغن كار كرده تبديل میگردد .موضوع اين مطالعه مديريت اصولي پسماند هاي حاصل از واحدهاي تصفيه
دوم روغن و تقليل اثرات تخريبي ناشي از دفع اين مواد به حداقل ممكن میباشد.
3ـ طرح استراتژي مديريت پسماندهاي ويژه
كارفرما: سازمان حفاظت محيط زيست
خلاصه طرح:
هر ساله مقدار زيادي مواد زائد در شهرها و کارخانهها توليد
میشود. با توجه به عضويت كشور در كنوانسيون بازلي كه تعهدات بینالمللی را در اين
خصوص متوجه كشور نموده است و مشكلات رو به تزايد ناشي از دفع غير اصولي اين مواد
نسبت به مديريت مواد زائد خطرناك و استفاده بهتر از منابع تلاش بيشتري صرف شود.
صنعت و محلی که مواد زائد توليد میکند میبایست استفاده بهينه از اين مواد را از
طريق بازيافت و ديگر روشها براي كم كردن حجم اين مواد دنبال نمايد. از طرفي ديگر،
توليد كنندگان مواد زائد در قبال كنترل و دفع صحيح اين مواد مسئول میباشند.
در راستاي تدوين قوانين و مقررات مربوط به پسماندهاي ويژه در
بخش اول مقدماتي در خصوص وضعيت مديريت مواد زائد جامد جهان، خلاصهای از مقررات
تعدادي از كشورهاي توسعه يافته، كلياتي در زمينه مواد زائد خطرناك، استراتژي
انگلستان و ولز در اين زمينه، قانون پسماندهاي فنلاند به عنوان گزارش اوليه تهيه و
تنظيم شده است. مطابق با این قوانين و مقررات اصول كلي در زمينه برخورد با پسماندها
مشابه میباشد. تغييرات در كميت بسته به شرايط طبيعي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي
است. در اين پروژه در گام نخست مطالب مذكور ارائه شده و در قدم بعدي نسبت به تهيه
پيش نويس مقررات لازم براي پسماندهاي ويژه متناسب با شرايط كشور و هماهنگ با
وزارتخانهها و سازمانهای مرتبط پرداخته شده است.
4ـ استفاده از خطوط اصلي شبکههای جمعآوري فاضلاب بهعنوان
راكتور هوادهي، با هدف صرفهجويي اقتصادي در ساخت سيستم تصفيه فاضلاب و پيشگيري از
خوردگي و تخریب شبكهها
كارفرما: دفتر مركزي جهاد دانشگاهي
خلاصه طرح:
در اين طرح تحقيقاتي از خطوط اصلي شبكه جمع آوري فاضلاب بعنوان
تانك هوادهي با رژيم Plug flow
استفاده شد. بر اساس نتايج اين تحقيق عملاً بسياري از واحدهاي سيستم
تصفيه فاضلاب حذف خواهد شد بطوريكه هزینههای اجرايي سيستم تصفيه فاضلاب حدود 60
درصد كاهش خواهد يافت. همچنين با توجه به ايجاد سيستم هوادهي، از توليد تركيبات
خورنده تاج لوله سيستم جمع آوري پيشگيري خواهد شد.
با توجه به سیاستهای دولت و فعالیتهای سازمان حفاظت محيط
زيست، وزارت نيرو، بهداشت- درمان و ... مبني بر احداث سیستمهای تصفيه فاضلاب جهت
كنترل آلایندههای توليدي از مناطق مسكوني و صنعتي و همچنين با توجه به اينكه احداث
سیستمهای تصفيه فاضلاب با هزینههای بسيار بالا صورت میگیرد، بنابراين كليه
تحقيقاتي كه به نوعي هزينه نهايي اجراي اين سیستمها را كاهش دهد و از امكانات
موجود استفاده نمايد، میبایست در اولويت طرحها قرار گيرد. اين طرح در 2 فاز اجرا
شد. در مرحله اول كه فاز مطالعاتي و محاسباتي میباشد، يك منطقه مسكوني كه داراي
شرايط مناسب است انتخاب شد و مطالعات و محاسبات لازم جهت ايجاد شبكه جمع آوري
فاضلاب با هدف تصفيه و ديگر ملاحظات مورد لزوم مد نظر قرار گرفت. در پاپان گزارش
مطالعاتي به همراه نقشههای اجرايي لازم جهت اجراي سيستم در مقياس پايلوت و امكان
بهينهسازي سيستم جمع آوري فاضلاب يكي از شهرکهای مسكوني ارائه گردید.
5ـ بررسي و تعيين ميزان بار آلودگي ناشي از پسابهای صنعتي
تخليهشده به دريا در محدوده جزيره خارج
كارفرما: اداره كل محيطزيست استان بوشهر
خلاصه طرح:
اين طرح با هدف شناسايي و بررسي واحدهاي آلاينده مورد تحقيق،
تعيين ميزان بار آلودگي وارد به محيط، بررسي اثرات زيست محيطي شاخص آلودگي نفتي بر
روي محيط زيست، مقايسه ميانگين غلظت نتايج بدست آمده با استانداردهاي ملي و
بینالمللی، ارائه پيشنهادات و راهكارهاي عملي به منظور كنترل و كمينه سازي اثرات
مخرب آلايندههاي مذكور، با انجام مطالعات كتابخانهاي و صحرايي و انجام آزمايش بر
روي نمونههاي تهيه شده از محدوده مورد مطالعه در جزيره خارك صورت گرفت كه در نهايت
روشهای كاربردي براي جلوگيري و كنترل اين آلايندهها تهيه شد.
6ـ تعيين ميزان فلزات سنگين روي، كادميوم و سرب در رودخانه
مند
كارفرما: اداره كل محيطزيست استان بوشهر
خلاصه طرح:
در اين طرح با نمونهبرداري از مناطقي كه از طريق مطالعات جامع
جهت نمونهبرداري مناسب تشخيص داده شدند، آزمایشهایی صورت گرفت و با تحليل نتايج
حاصل ارايه گرديد.
7- بررسي شناسايي و اندازه گيري
فلزات سنگين در آب شرب بخشي از روستاهاي شهرستان
هشترود
كارفرما: شركت آب و فاضلاب روستايي استان آذربايجانشرقي
خلاصه طرح:
اين پروژه جهت بررسي و اندازهگيري مقدار فلزات سنگين موجود در
آب آشاميدني اين منطقه و شناسايي منابع ورود آنها به منابع آبي تعريف شده است. ورود
اين فلزات به منابع آب آشاميدني و از آنجا به بدن انسان اثرات زیانباری را به
همراه داشته بهطوري كه باعث بروز بيماريهاي خطرناك و مهلكي ميشود. در اين پروژه
با نمونهبرداري از آب آشاميدني منطقه، آناليز نمونهها براي مشخص شدن فلزات سنگين
و سمي در صورت وجود؛ به علل و نحوه ورودشان به منابع آبي و راهكار مناسب براي برطرف
كردن مشكلات ناشي از آنها پرداخته ميشود.
8ـ تدوين ضوابط و روشهاي مديريت اجرايي پسماندهاي كشاورزي
در زيربخش صنايع تبديلي و تكميلي
كارفرما: سازمان حفاظت محيطزيست
خلاصه طرح:
در این پروژه، بعد از بررسي و جمعآوري اطلاعات در خصوص تعداد و
تنوع صنايع سلولزي، تبديلي و تكميلي و تهيه فهرست كدبندي شده به تعريف پسماندهاي
بخش صنايع سلولزي، تبديلي و تكميلي و بررسي فرآيند توليد آن در هر فعاليت پرداخته
میشود. همچنين بررسي و جمعآوري اطلاعات موجود در خصوص نوع و مديريت پسماندهاي بخش
صنايع سلولزي، تبديلي و تكميلي از دیگر اهداف و برنامههای اين پروژه میباشد.
برآورد پسماندهاي عادي و ويژه به تفكيك استاني و نوع فعاليت براساس پرسشنامههاي
تخصصي، تهيه نقشه پراكنش مراكز توليد پسماندهاي مشمول در محيط
GIS به تفكيك استاني و نوع صنعت و بررسي
شاخصهاي FAD،
UNDP، يك كشور در حال توسعه و پيشرفته
در خصوص پسماندهاي صنايع مشمول از موارد مهم انجام این پروژه میباشد. بررسي
راههاي كاهش، فرآوري و بازيافت پسماندهاي ناشي از فعاليت صنايع سلولزي، تبديلي و
تكميلي و در نهايت تهيه ضوابط و روشهاي مديريت اجرايي پسماند ناشي از فعاليت صنايع
مشمول به نحوي كه قابل ارائه به مراجع مربوطه باشد.
9ـ مطالعه و بررسي در خصوص شناسايي منابع آلاينده و راههاي
كاهش و بازيابي مواد با ارزش آنها در واحد پشمشويي
كارفرما: شركت سهامي فرش ايران
خلاصه طرح:
ليف پشمي مهمترين ليف پروتئيني است كه 90% الياف حيواني را
تشكيل ميدهد و كاربرد فراواني دارد. استفاده از الياف پشمي طبيعي در صنايع نساجي
نيازمند شستشو و حذف مواد زايد موجود است و از اينرو مرحله شستشوي پشم از اهميت
خاصي برخوردار بوده و بيشترين حجم آلودگي پساب واحد پشمشويي را تشكيل ميدهد.
مطالعه در خصوص شناسايي منابع آلاينده و راههاي كاهش آن در
واحد پشمشويي شركت سهامي فرش ايران از اهداف اصلی طرح بود که در دو مرحله جداگانه
انجام گرفت. در مرحله اول طرح مطالعه در خصوص راهکار عملی حذف آلاینده ها مورد
بررسی قرار گرفت و سپس آزمايشهاي اوليه كه شامل كيفيت و مقدار آب مصرفي و پساب
توليدي در بازه زماني با ذكر منابع آلودگي و مقدار آن در كارخانه پشمشويي شركت
سهامي فرش ايران مورد بررسي قرار گرفت. نتايج گزارش مرحله اول نشان داد كه بيشترين
بار آلودگي به حمام شستشوي پشم برميگردد. در مرحله دوم طرح، راهكارهاي عملي
بهمنظور بهبود فرآيند تصفيه كارخانه مورد بررسي قرار گرفت و مشخص شد كه مناسبترين
راهكار، استفاده از مواد شيميايي كمكي بود كه بتواند با ناخالصيهاي موجود در پساب
كمپلكس تشكيل داده و آنها را از محيط عمل خارج سازد. از اينرو در حدود بيست نوع
ماده شيميايي مختلف آزمايش شد و از اين بين موادی که قادر به حذف و يا رسوب
ناخالصيها بودند انتخاب شد و اكسيژن مورد نياز بيوشيميايي ((BOD و اكسيژن مورد نياز شيميايي ((COD پساب و همچنين آنالیز جذبسنجي قبل و
پس از افزودن مواد شیمیایی اندازهگيري شد و مناسبترین گزينه بهمنظور حذف
آلايندههاي پساب که بيشترين توانايي در تهنشين كردن ناخالصيهاي پساب را دارا
بود، انتخاب گردید.
طرحهاي پژوهشي در دست اجرا:
1- بررسی و مطالعه پسماندهای شهرکهای صنعتی استان آذربایجان
غربی
كارفرما: شركت شهرکهای صنعتی آذربایجان غربی
خلاصه طرح:
شرکت شهرکهای صنعتی استان آذربایجان غربی دارای 16شهرک صنعتي و
يک شهرک فناوری الکترونيک و صنايع غذايي میباشد. فراوری و بسته بندی میوههای
درختی، عرقیات گیاهی، فراوری سنگ، صنایع غذایی، سلولزی، فلزی، كاني غیر فلزی،
نساجی، مواد شیمیایی و پلاستیکی و غیره از مهمترین خوشههای صنعتی استان به شمار
میرود. پسماندها و مواد زائد صنعتي به صورت جامد، نيمه جامد و مايع بوده و از تنوع
بسيار زيادي برخوردار هستند. جابجايي و انتقال و دفع نامناسب مواد زايد صنعتي كه
بخشي از آن نيز مواد خطرناك است، مشكلات زيادي را براي انسان و محيط زيست او ايجاد
مینماید. به منظور بررسي وضعيت پسماندهای صنايع مستقر در شهرکهای صنعتي استان در
اين تحقيق، با بازديد از محلهای مورد نظر صنايع موجود مورد شناسايي قرار میگیرد.
اطلاعات مربوط به پسماندهاي توليدي هر واحد، با توجه به اهداف مطالعه و شرايط عمومي
مورد پژوهش و همچنين عوامل مهم در مطالعه، به وسیله پرسشنامه مورد تائيد متخصصين،
با حضور در واحد صنعتي و تكميل پرسشنامهها از مسئولين مربوطه در هر واحد، جمع آوري
میشود. پس از تكميل پرسشنامهها، دادهها با استفاده از نرم افزارهاي تجزيه و
تحليل قرار گرفته تا وضعيت كنوني پسماندها در اين شهرکها مشخص شود. در ادامه با
مشخص شدن وضعیت پسماندها راهکارهای مناسب برای مدیریت آنها در نظر گرفته میشود.